Taşınmaz yükü, bir taşınmazın maliki üzerine belirli bir edimi yerine getirme borcu yükleyen ve bu borcun doğrudan taşınmaza bağlı olduğu ayni bir haktır. Daha sade bir ifadeyle, bir arsa ya da bina sahibi, taşınmazı nedeniyle belirli bir kişiye karşı ödeme yapma veya belirli bir yükümlülüğü yerine getirme borcu altına girer. Bu yükümlülük kişiye değil, taşınmaza bağlıdır; yani taşınmaz el değiştirdiğinde borç da yeni malike geçer. Bu yönüyle taşınmaz yükü, kişisel borçlardan ayrılır.
Taşınmaz yükü genellikle Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlenir ve tapu siciline tescil edilerek kurulur. Tescil işlemi yapılmadıkça üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu hak, çoğu zaman belirli aralıklarla para ödeme borcu şeklinde karşımıza çıkar. Ancak bazı durumlarda bir hizmetin yerine getirilmesi ya da ürün verilmesi gibi farklı edimler de söz konusu olabilir.
Örneğin, bir arsa sahibi komşu taşınmazın malikine her yıl belirli bir miktar ödeme yapmayı kabul etmiş ve bu yük tapuya işlenmiş olabilir. Arsa satıldığında, yeni malik de bu ödemeyi yapmakla yükümlü olur. Çünkü borç, önceki malikin şahsına değil, taşınmaza bağlıdır. Bu durum, özellikle uzun vadeli arazi kullanım ilişkilerinde güvence sağlar.
Özetle taşınmaz yükü, bir taşınmaza bağlı olarak doğan ve malik değişse bile devam eden ayni bir borç ilişkisidir. Tapuya tescil edilmesi sayesinde hukuki güvence altına alınır ve taşınmazın değerini ve kullanım koşullarını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle taşınmaz alım-satımında tapu kayıtlarının dikkatle incelenmesi büyük önem taşır.