Kadastro tespit tutanağı, kadastro çalışmaları sırasında bir taşınmazın hukuki ve fiilî durumunu belgeleyen resmi evraktır. Bu tutanak, taşınmazın kime ait olduğu, sınırlarının nereden geçtiği, yüzölçümü ve kullanım şekli gibi temel bilgileri kayıt altına almak amacıyla düzenlenir.
Kadastro tespit tutanağı, kadastro ekiplerinin sahada yaptığı ölçüm, inceleme ve araştırmalar sonucunda hazırlanır. Bu süreçte taşınmazın sınırları arazide işaretlenir, komşu parseller belirlenir ve taşınmazın kim tarafından, ne şekilde kullanıldığı tespit edilir. Eğer taşınmaz tapuluysa tapu kayıtları esas alınır; tapusuz taşınmazlarda ise zilyetlik durumu, yerel bilirkişilerin ve muhtarın beyanları dikkate alınır. Tüm bu bilgiler bu tutanağa ayrıntılı şekilde yazılır.
Hazırlanan kadastro tespit tutanağı, taşınmazın ilk resmi kimlik belgesi niteliğindedir. Bu tutanak, ileride düzenlenecek tapu kayıtlarının temelini oluşturur. Kadastro tespiti tamamlandıktan sonra tutanaklar askıya çıkarılır ve belirli bir süre boyunca ilgililerin incelemesine sunulur. Bu süre içinde hatalı veya eksik olduğu düşünülen hususlar için itiraz edilebilir. İtiraz edilmezse ya da itirazlar sonuçlandıktan sonra tutanak kesinleşir ve tapu siciline esas alınır. Bu tutanakta yer alan bilgiler; mülkiyet davalarında, sınır uyuşmazlıklarında ve imar uygulamalarında sıkça başvurulan resmi dayanaklardır. Kadastro tespit tutanakları, kadastro faaliyetleri kapsamında düzenlenir ve arşivlenir. Bu nedenle hukuki açıdan güçlü ve bağlayıcı belgelerdir.
Özetle, kadastro tespit tutanağı bir taşınmazın sınırlarını, malikini, yüzölçümünü ve kullanım durumunu resmi olarak belirleyen temel belgedir. Tapu kaydının oluşmasında ve mülkiyetin ispatında kritik rol oynar. Bir taşınmazın hukuki durumunu net bir şekilde öğrenmek isteyen herkes için bu tutanak, en önemli başvuru kaynaklarından biridir.