Kat irtifakı, bir bina yapılmadan önce, bir arsa üzerinde ileride inşa edilecek bağımsız bölümler için kurulan bir mülkiyet hakkıdır. Yani ortada henüz tamamlanmış bir bina yoktur, ancak projede hangi bağımsız bölümlerin (örneğin daire, dükkan, ofis gibi) kime ait olacağı tapuya işlenmiştir. Kat irtifakı, yapının inşaat süreci boyunca geçerli olan bir geçici mülkiyet durumudur. Bu hak, inşaatın ruhsatlı projeye uygun olarak devam ettiğini gösterir ve genellikle müteahhitlerin satış sürecinde kullandığı bir tapu türüdür. Örneğin bir projeden daire satın aldığınızda, inşaat bitmeden önce size kat irtifakı tapusu verilir. Bu tapu, o dairenin gelecekte sizin adınıza tescil edileceğini gösterir.
Yapı kullanma izni ise halk arasında “iskan belgesi” olarak bilinir. Bu belge, binanın ruhsat ve projeye uygun şekilde tamamlandığını ve artık oturuma elverişli olduğunu resmi olarak belgelendirir. İskan, belediye tarafından yapılan denetim sonucunda verilir. Binanın elektrik, su, doğalgaz gibi altyapı bağlantılarının resmi olarak yapılabilmesi için de bu belge gereklidir. Yapı kullanma izni alındığında, artık binadaki her bir bağımsız bölüm için “kat mülkiyeti” kurulabilir. Bu da kat irtifakının sona erdiği ve tam mülkiyete geçildiği anlamına gelir.
Özetle, kat irtifakı inşaat aşamasındaki mülkiyet durumunu, yapı kullanma izni ise inşaatın tamamlandığını ve binanın kullanılabilir hale geldiğini gösterir. Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş, iskan belgesinin alınmasıyla birlikte gerçekleşir.